Çinli girişim Moonshot AI tarafından geliştirilen açık kaynaklı yapay zeka modeli Kimi K3, Silikon Vadisi’nde büyük ses getirirken, ABD’li teknoloji devleri OpenAI, Anthropic ve Google, Çinli rakiplerinin veri kopyalama yöntemlerine karşı ortak bir mücadele başlattı.
Başlıklara göz atın
Çinli yapay zeka girişimi Moonshot AI tarafından cuma günü yayımlanan yeni açık kaynaklı yapay zeka modeli “Kimi K3”, küresel yapay zeka yarışında taşları yerinden oynattı.
Uzmanların ABD’li laboratuvarların en gelişmiş sistemleriyle rekabet edebileceğini belirttiği Kimi K3, Silikon Vadisi’nde büyük bir yankı uyandırırken, Çin’in teknolojik yetkinliğine dair tartışmaları yeniden gündeme taşıdı.
Pekin merkezli Moonshot AI, Kimi K3’ün kendi boyutunda dünyanın ilk açık kaynaklı modeli olduğunu duyurdu. Modelin karmaşık talepleri işleme yeteneğini belirleyen parametre sayısı yaklaşık 2,8 trilyon olarak açıklandı.
Bu büyüklük, Kimi K3’ü piyasadaki en büyük açık kaynaklı yapay zeka modeli konumuna getiriyor. ABD’li lider geliştiriciler Anthropic ve OpenAI ise en gelişmiş tescilli modellerinin parametre sayılarına dair detayları kamuoyuyla paylaşmıyor.
“Kimi K3 sınıra en çok yaklaşan model gibi görünüyor”
Kimi K3, piyasaya sürülmesinin hemen ardından UC Berkeley araştırmacıları tarafından yönetilen ve yapay zeka kodlama performansını ölçen Arena (Arena.ai) platformunda liderlik koltuğuna oturdu.
Bu gelişme, sektör temsilcileri arasında büyük bir heyecan yarattı. Birçok uzman, bu durumu Çinli DeepSeek firmasının 2025 yılı başında yayımladığı ve ABD’nin sektördeki mutlak hakimiyetini sarsan modeliyle karşılaştırdı.
Pennsylvania Üniversitesi Profesörü ve yapay zeka alanının önde gelen isimlerinden Ethan Mollick, X (eski adıyla Twitter) hesabından yaptığı değerlendirmede, “Kimi K3 gerçekten çok iyi görünüyor, teknoloji sınırına şimdiye kadarki en yakın model” ifadelerini kullandı.
Mollick, modelin henüz iyi bir cinayet romanı yazamadığını ancak bunu diğer hiçbir modelin de başaramadığını belirterek, bu alanın yapay zeka gelişimi için en zorlu sınır olmaya devam ettiğini ekledi.
Teknoloji yazarı ve yatırımcı Kevin Xu ise “Kimi K3’e yönelik, DeepSeek anına benzer sert bir piyasa reaksiyonu hissediyorum” yorumunda bulundu.
Düşük maliyet, yüksek kodlama performansı
Kullanıcı değerlendirmelerine dayanan Arena.ai testlerine göre Kimi K3, özellikle programlama ve kod yazma alanında çok güçlü bir performans sergiliyor. Çinli model, bu sıralamada Anthropic’in Claude Fable 5 modelinin üzerinde yer alıyor.
Moonshot AI, Kimi K3’ün değerlendirme testlerinde sınır düzeyinde bir performans gösterdiğini ve test edilen diğer modelleri geride bıraktığını savundu.
Ancak şirket, genel performans açısından modelin Anthropic ve OpenAI’ın en güçlü tescilli sistemlerinin “hâlâ gerisinde kaldığını” da kabul etti.
UNSW Canberra’da bilgisayar bilimleri profesörü olan Hussein Abbass, AFP’ye yaptığı açıklamada Kimi K3’ün kodlama konusunda başarılı göründüğünü belirterek, “Ancak temel modellerden beklenen tüm görev yelpazesinde ne kadar rekabetçi olduğu henüz bilinmiyor” dedi.
ABD’li rakiplerin endişelenmesi gerekip gerekmediği yönündeki bir soruya ise Abbass, “Endişelenmeleri gerektiğini söyleyemem ancak avantajlarını korumak için de durmamalılar” yanıtını verdi.
Abbass, yapay zeka performansının sadece modelle sınırlı olmadığını, veri merkezleri, tedarik zincirleri ve donanımla da doğrudan ilişkili olduğunu vurguladı.
Arena sıralamasında metin sorgularında dünya genelinde dokuzuncu sırada yer alan Kimi K3, teknoloji muhabirliği alanındaki denemelerde de diğer sohbet robotlarıyla rekabet edebilecek düzeyde fikirler üretti.
Moonshot AI, geliştiricileri çekmek amacıyla Kimi K3’ün erişim ücretini 1 milyon girdi (input) tokenı için 3 dolar, 1 milyon çıktı (output) tokenı için ise 15 dolar olarak belirledi.
Bu fiyatlandırma, ABD’li rakiplerinin kapalı sistemleri için talep ettiği ücretlerin oldukça altında kalıyor.
Piyasalarda çip hisseleri düştü, Çin “iş birliği” mesajı verdi
Kimi K3’ün tanıtımı, Şanghay’da düzenlenen ve Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in yapay zeka yönetişiminde uluslararası iş birliği çağrısı yaptığı büyük teknoloji konferansına denk geldi.
Şi Cinping, “Yapay zeka gelişimi tek bir ülkenin solo performansı değil, uluslararası iş birliğinin bir senfonisi olmalıdır. Çin, yapay zekanın sunduğu fırsatları değerlendirmek için tüm taraflarla iş birliği yapmaya hazırdır” dedi.
Bu açıklamaların ve Kimi K3’ün piyasaya sürülmesinin ardından küresel piyasalarda hareketlilik yaşandı. Yatırımcıların ABD’li yapay zeka çipi üreticilerinin hisselerini satmasıyla NASDAQ endeksi yaklaşık yüzde 1 oranında değer kaybetti.
Son dönemde Çinli şirketlerin daha az bilgi işlem kaynağı gerektiren ve performansta ABD’li rakiplerine yaklaşan birçok açık kaynaklı model yayımlaması, geliştiricileri bu sistemlere yönlendiriyor.
Reuters’ın 7 Temmuz tarihli haberine göre ise Çin hükümeti, henüz yayımlanmamış en gelişmiş yapay zeka modellerine yurt dışından erişimi sınırlamayı değerlendiriyor.
ABD’li üç devden Çinli rakiplere karşı ittifak
Çinli modellerin hızla yükselmesi, ABD’li teknoloji devlerini harekete geçirdi. OpenAI, Anthropic ve Google, Çinli rakiplerinin ABD yapay zeka modellerinden veri ve yetenek çekmesini önlemek amacıyla nadir görülen bir ortaklığa imza attı.
Sektör kaynaklarına göre üç şirket, Microsoft ile birlikte 2023 yılında kurdukları kâr amacı gütmeyen endüstri kuruluşu “Frontier Model Forum” aracılığıyla bilgi paylaşımına başladı.
Bu işbirliği, kullanım koşullarını ihlal eden ve “düşmanca damıtma” (adversarial distillation) olarak adlandırılan yöntemleri tespit etmeyi amaçlıyor.
“Damıtma” (distillation), daha eski ve gelişmiş bir “öğretmen” yapay zeka modelinin verilerini kullanarak, benzer yeteneklere sahip ancak sıfırdan üretilmesine kıyasla çok daha düşük maliyetli yeni bir “öğrenci” modeli eğitme yöntemi olarak biliniyor.
Şirketlerin kendi modellerinin daha verimli küçük versiyonlarını üretmesi veya üçüncü taraf geliştiricilerin rakip olmayan teknolojiler geliştirmesi gibi durumlarda bu yöntem yaygın olarak kabul görüp teşvik edilse de, özellikle Çin veya Rusya gibi ülkelerdeki üçüncü taraflarca telifli çalışmaların izinsiz kopyalanması büyük tartışmalara yol açıyor.
ABD’li yetkililer, bu yetkisiz damıtma faaliyetlerinin Silikon Vadisi laboratuvarlarına yılda milyarlarca dolar kâr kaybına mal olduğunu tahmin ediyor.
OpenAI, Frontier Model Forum bünyesindeki bilgi paylaşımına katıldığını doğrulayarak Kongre’ye gönderdiği bilgi notunda, Çinli DeepSeek firmasını “OpenAI ve diğer ABD laboratuvarlarının geliştirdiği yeteneklerin üzerine bedavaya konmaya çalışmakla” suçladı. Google, Anthropic ve Frontier Model Forum ise konuya ilişkin yorum yapmaktan kaçındı.
ABD’li laboratuvarlar, yabancı rakiplerin damıtma yöntemini kullanarak güvenlik sınırlarından ve filtrelerinden arındırılmış modeller geliştirebileceği uyarısında bulunuyor.
Bu durumun, kötü niyetli kişilerin ölümcül patojenler üretmek gibi tehlikeli faaliyetlerde bulunmasına kapı aralayabileceği belirtiliyor.
Geçtiğimiz yıl Anthropic, Çin kontrolündeki şirketlerin Claude sohbet robotunu kullanmasını engellemiş, şubat ayında ise DeepSeek, Moonshot ve MiniMax adlı üç Çinli laboratuvarın, Claude’un yeteneklerini damıtma yoluyla yasa dışı şekilde çektiğini tespit etmişti.
Anthropic, Çinli şirketlerin 24 bin sahte hesap üzerinden 16 milyondan fazla istek göndererek Claude’un yeteneklerini kopyaladığını iddia etmişti. OpenAI da benzer şekilde DeepSeek’in DeepSeek-R1 modelini geliştirirken damıtma yöntemini kullandığını öne sürmüştü. Google ise yayımladığı blog yazısında model verilerini çekme girişimlerinde belirgin bir artış gözlemlediğini bildirdi.
Çin pazarındaki modellerin çoğunun “açık ağırlıklı” (open weight) yani temel yapay zeka kodlarının ücretsiz olarak indirilip çalıştırılabilir olması, ABD’li şirketler üzerinde ekonomik bir baskı yaratıyor. ABD’li firmalar, veri merkezleri ve altyapı yatırımlarına harcadıkları yüz milyarlarca doları geri kazanmak için sistemlerini kapalı tutarak kullanıcılardan ücret talep ediyor.
CIA Direktörü: “Çin’in modeli kopyalamaya dayanıyor”
Pennsylvania’daki savunma ve inovasyon zirvesinde konuşan CIA Direktörü John Ratcliffe, Çin’in teknolojik gelişimini sert sözlerle eleştirdi.
Ratcliffe, “Çin’in başarı modeli; başkalarının icatlarını, yenilikçi teknolojilerini kopyalamaya, üretmeye ve yerini almaya dayanıyor. Bunu kopyalıyorlar, devlet bunu sübvanse ediyor ve başarı modellerini bunun üzerine kuruyorlar” diyerek Çinli geliştiricilerin bu konuda “iyi olduklarını” ifade etti.
ABD Özel Yapay Zeka ve Kripto Para Temsilcisi David Sacks ise ABD’nin sektörü çok katı şekilde düzenlemesi durumunda liderliğini Çin’e kaptırma riski taşıdığını belirterek, Kimi K3’ün yeteneklerini “endişe verici” olarak nitelendirdi.
ABD yönetimi, Çin’in yapay zeka eğitiminde kullandığı güçlü mikroçiplerin ihracatına kısıtlamalar getirmiş ve bu alanda Çin’in yaklaşık sekiz ay önünde olduğunu açıklamıştı.
Ancak Trump yönetiminin, bilgisayar korsanlarına yardımcı olabileceği endişesiyle Anthropic ve OpenAI’ın en üst düzey modellerinin kamuya açık sürümünü geciktirmesi tartışmalara yol açtı.
Profesör Ethan Mollick, Kimi K3 ve diğer açık kaynaklı modellerin teknoloji sınırına yaklaşmasıyla birlikte, hükümetin Anthropic ve OpenAI’ın yeni modellerini yayımlama hızını artırmasına izin verip vermeyeceğini sorguladığını belirtti.
